Makaleler

Makaleler (4)

TÜİK tarafından açıklanan altı aylık tüfe artışı yüzde 8,45, Temmuz 2021 itibariyle emekli aylıklarına zam olarak uygulandı. Yapılan artışları değerlendiren Türkiye Emekliler

Derneği Genel Mali Sekreteri ve Tarsus Şubesi Başkanı Ömer Kurnaz, emeklinin gerçek enflasyonun daha yüksek olduğunu ve yapılan artışın yetersiz kaldığını belirterek,

elektrik ve doğalgaza yapılan zamların emeklilerin giderlerine yeni bir yük getirdiğine dikkat çekerek, tüfe hesaplamasına ilişkin şu değerlendirmeler bulundu.   

 

“TÜİK tarafından açıklanan tüketici fiyat artışı, çalışanların ve emeklilerin harcamalarında yaşanan fiyat artışının altında kaldığı bir gerçek. Enflasyon hesabında değerlendirilen

415 maddenin fiyatlarının seyrine bakıldığında, TÜİK tarafından belirlenen fiyatların çarşı-pazar ile uyumlu olmaması, tüfe oranına olan güvensizliği artırmaktadır.

TÜİK tarafından 2021 Haziran ayı gıda maddelerindeki artışın 0,88 olarak hesaplanması gerçekçi görülmemiştir. Genel enflasyon içinde gıda enflasyonunun payının yüzde

25,94 olarak dikkate alınması, tüfe oranını küçülten bir etki yapmaktadır. Çalışanların ve emeklilerin gıda (mutfak) harcaması, toplam harcama içerisindeki payı yüzde 35’in

üzerindedir. Aynı şekilde elektrik, doğalgaz, su ve kira giderlerinin enflasyon içindeki payı da gerçekçi belirlenmediğinden, tüfe oranları ile çalışanlara ve emeklilere yapılan

zamlar yetersiz kalmaktadır.

 

Haziran 2021'de, enflasyon sepetinde yer alan 415 maddenin fiyat dağılımı şu şekilde oluşmuştur. 55 maddenin ortalama fiyatında düşüş gerçekleşirken, 54 maddenin

ortalama fiyatında değişim olmamış ve 306 maddenin ortalama fiyatında ise artış gerçekleşmiştir. Daha çok çalışanların ve emeklilerin harcamalarındaki fiyatlarda artış

görülmüş, diğer harcama kalemlerinin fiyatlarında ise, azalma görülmüş veya sabit kalması, çalışanların ve emeklilerin alacakları zamları küçülten bir sonuç ile karşılaşılmıştır.

AB ülkelerinde genel enflasyon yerine ücretliler geçinme endeksi yapılmakta ve çalışanların ücretleri reel olarak korunmaktadır.”

 

TÜFE ana harcama gruplarına göre aylık değişim oranları (%), Haziran 2021

 

 

28 Temmuz 2021 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından, birçok ilacın bedelinin ödenmesi konusunda açıklama yapıldı. 29 Temmuz 2021 tarihinde yürürlüğe giren

bu düzenleme kapsamında birçok ilaç geri ödeme listesine alınmıştır.

 

SGK tarafından açıklanan ve EK’de yer alan düzenlemeleri Türkiye Emekliler Derneği olarak oldukça kıymetli görüyoruz. Emeklilerimizin çeşitli sağlık sorunları nedeniyle

düzenli olarak kullanmak zorunda oldukları ilaçlar önemli bir gider olarak ortaya çıkmaktadır. İlaçlardan alınan ek ödemelerin emeklilerimizden alınmaması isteklerimizin başında

gelmektedir.

 

Emeklinin refahı, toplumun refahı olan bakış açımız kapsamında, yetkililerimizin bu listeyi genişletmesini takdir ediyor ve emeklilerimizi ilgilendiren önemli ilaçlardan da bedel

alınmaması için listenin genişletilmesini talep ediyoruz.

 

 https://www.csgb.gov.tr/haberler/bakan-bilgin-36-ilaci-daha-geri-odeme-listesine-aldik/

Salgın sürecine ilişkin olarak ikinci destek paketi getirilmiştir. 17 Nisan 2020 itibariyle yürürlüğe giren 7244 sayılı Kanunla; ücretsiz izine ayrılanlarla, kısa çalışma ödeneği ve

işsizlik sigortasından yararlanamayan işçilere “Nakdi Ücret Desteği’ ödemesi getirilmiştir. Nakde ücret desteği; günlük 39.24 TL, aylık 1.177 TL olarak belirlenmiştir.

17 Nisan tarihinden itibaren üç ay süreyle işçinin iş sözleşmesi (ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları dışında) feshedilemeyecek, işten işçi çıkartılamayacak.

 

Nakdi Ücret Desteğinden Kimler Yararlanacak?

a) 17/4/2020 tarihi itibarıyla ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler,

b) 15/3/2020 tarihinden sonra iş sözleşmesi feshedilen ve işsizlik ödeneğinden yararlanamayan işçiler,

 

Çalışan Emeklilerimizin Durumu

Nakdi ücret desteğinden çalışan emeklilerimizin aylık almaları nedeniyle kapsam dışı bırakılması, eşitliğe aykırı bir düzenleme olmuştur. Çalışma hakkına bir bütün olarak

bakılması gerekirdi. Türkiye Emekliler Derneği’nin girişimlerine rağmen, sonuç alınamamıştır.

 

Ücretsiz İzine Çıkarılanların Bildirimi SGK’ ya Yapılacak

Nakdi ücret desteğinden yararlanılabilmesi için ücretsiz izne ayrılan işçilere ilişkin aylık bildirimler, “https://uyg.sgk.gov.tr/IsverenSistemi” internet adresinden ücretsiz iznin

verildiği ayı takip eden ayın 3’üne kadar işverenlerce yapılır. Bu şekilde bildirimi yapılan işçiler için ilgili aya ait Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinde/Muhtasar ve Prim Hizmet

Beyannamelerinde eksik gün nedeninin, “28-Pandemi Ücretsiz İzin” olarak seçilmesi gerekmektedir.

 

Genel Sağlık Sigortası Primi Ödemeleri

Nakdi ücret desteğinden yararlananların genel sağlık sigortası primleri, İŞKUR tarafından SGK’ ya aktarılır. Kısa çalışma ödeneği süresinde emeklilik primlerinin

ödenmemesi, uygulamanın en önemli eksik yönü olarak değerlendirilmelidir.

Türkiye Emekliler Derneği Kadıköy Şubesi olarak, WEB sayfamız üzerinden kıymetli üyelerimize birçok konuda çeşitli bilgilendirici içerikler de paylaşarak emeklilik yaşamı

konusunda soru işaretlerini gidererek yardımcı oluyoruz. Derneğimize üye olan tüm emeklilerimize ücretsiz danışmanlık hizmetiyle yanlarında olduğumuzu bir kez daha

belirtmek isteriz.

Bu ay ki yazımızda emekliliğe hak kazanıp emekli olunduktan sonra, tekrar çalışmak ve sosyal güvenlik destek priminin uygulanışı hakkında SGK’ nın süreçleri hakkında bilgi

vereceğiz.

 

Emeklilikten sonra tekrar çalışmak, Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) Nedir?

Belirli yaş, sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartını yerine getirip emeklilik ve yaşlılık aylığı bağlanan sigortalıların yaşlılık aylığı kesilmeden hizmet akdine tabi

çalışmaları halinde işverenlerinden alınan primdir.

Sigortalıların sosyal güvenlik destek primi uygulamasına tabi olup olmadıkları ve uygulamada hangi kanun hükümlerinin ve maddesinin geçerli olacağı ilk defa sigortalı olunan

tarihe göre değişiklik göstermektedir.

 

2008 Yılı Ekim Ayı Başından İtibaren Sigortalı İlk Defa Çalışmaya Başlayıp Emekli Olacak Kişilerde SGDP Uygulaması Nasıldır?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun yürürlüğe girdiği Ekim/2008 döneminden sonra sigortalı olup çalışmaya başlayanlardan emeklilik şartlarını

yerine getirip yaşlılık aylığı bağlananlardan tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar hariç yeniden çalışmaya başlayanların aylıkları çalışmaya

başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilmektedir.


Aylıkları kesilen sigortalılardan kısa vade, uzun vade ve genel sağlık sigortası primi alınarak, bu çalışmaları sona erdikten sonra yeni aylıkları bu hizmetleri de dahil edilerek

yeniden hesaplanmaktadır. Diğer bir deyişle bu kişilerden SGDP kesilmemektedir.

 

2008 Yılı Ekim Ayı Başından Önce Sigortalı Olanlarda SGDP Uygulaması Nasıldır?

2008 yılı Ekim ayı başından önce sigortalı olanlar ile malullük veya yaşlılık aylığı bağlananlar ve 2008 yılı Ekim ayında sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam

edenler hakkında sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilmektedir.

Harp malulleri ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre;


Aylıkları hesaplanarak ödenen veya asayiş ve güvenliğin sağlanması ile ilgili kanunlara göre vazife malullüğü aylığı almakta iken; Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla

çalışmaya devam edenler ile sonradan Kanuna tabi çalışmaya başlayacaklar için bunların; 4/1-(a) ve 4/1-(b) kapsamında çalışmaları halinde, aylıkları kesilmeyecek ve

haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanacaktır. Bunların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, bu isteklerini Kuruma

bildirdikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kolları da uygulanmaktadır. Bunlardan genel sağlık sigortası primi alınmamaktadır.

 

5434 sayılı Kanuna göre vazife malullüğü aylığı almakta iken 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla;

4/1-(a) ve 4/1-(b) kapsamında çalışmaya devam edenler hakkında, Kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde yapacakları yazılı tercihleri doğrultusunda, iş kazası ve

meslek hastalığı sigortası hükümleri ve uzun vadeli sigorta kolları veya sosyal güvenlik destek primine ait hükümler uygulanmaktadır. Bunlardan uzun vadeli sigorta

primi ödeyenlerin belirtilen süre içinde yazılı talepte bulunmamaları halinde ayrıca iş kazası meslek hastalığı hükümleri uygulanmaktadır, sosyal güvenlik destek

primi kesilmemektedir.


Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi olup, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlananlardan;


4/1-(a) ve 4/1-(b) kapsamında çalışmaya başlayanlar hakkında da yazılı talepleri doğrultusunda işlem yapılmaktadır. Bu bent kapsamında olanlardan ayrıca genel sağlık

sigortası primi alınmamaktadır.

 

SGDP Primini Kim Öder, SGDP Prim Oranı Nedir?

2008 yılı Ekim ayı başından önce sigortalı olan kişilerin Kanunun yürürlük tarihinden önce veya sonra aylık bağlanıp bağlanmadığına bakılmaksızın, Kanunun yürürlüğe girdiği

tarihten sonra 4 (a) kapsamında hizmet akdi ile çalışanların prime esas kazançları üzerinden kesilen %32 oranındaki sosyal güvenlik destek primini ödemekle işverenler

yükümlüdür. Hizmet akdi ile çalışan sigortalıların yaşlılık aylığından destek primi kesilmesi mümkün değildir.


SGDP Kimlerden Kesilmemektedir?

-Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunup bu kapsamdaki çalışmaları nedeniyle emekli olanlarla, hizmet akdine tabi çalışması dolayısıyla, kendi nam ve hesabına

bağımsız çalışan ya da devlet memuru olarak emekli olduktan sonra kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanların aylıkları kesilmemekte, bunlar hakkında SGDP

hükümleri uygulanmamaktadır.

 

-Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinden yaşlılık ve emekli

aylığı alanlardan SGDP kesilmemektedir. Bunlar hakkında işverenleri tarafından kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primleri ödenir.

 

-5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların aylıkları kesilmeksizin, genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler,

fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel

kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %

50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamayacağı ve görev yapamayacağı hüküm altına alınmış olup, 1/1/2005

tarihinden sonra kamu kuruluşlarında çalışmaya başlayan sigortalılar aylıklarını kestirmeden çalışmaya devam edemeyeceklerdir. Bu nedenle, bunlardan uzun ve kısa vadeli

sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi alınacak ve bunlar kamu idarelerinde yapmış oldukları çalışmalarından ötürü sosyal güvenlik destek primine tabi tutulmayacaklardır.

Ancak, 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde yer alan istisnalar kapsamında çalışanların aylıkları kesilmeksizin kamu idarelerinde görev alabileceklerdir. Bunlar hakkında

ilgili kanunlar ve sosyal güvenlik destek primine ilişkin hükümlerin uygulanmasına devam edilecektir.

 

3201 Sayılı Kanuna Göre Yurtdışı Hizmet Sürelerini Borçlanarak Aylık Bağlananlardan Türkiye’de Çalışmaya Başlayanlar Hakkında Ne Yapılır?

Yurtdışı hizmet borçlanması yaparak emekli olanlardan Türkiye’de çalışmaya başlayanların aylıkları 19/6/2012 tarihine kadar kesilmekte, bunlar hakkında SGDP hükümleri

uygulanmamakta iken bu tarihten itibaren yurtdışı hizmetleri borçlanarak aylık bağlananların Türkiye’de sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde SGDP’ye tabi olmalarına

imkan sağlanmıştır.

 

SGDP Kapsamında Yapılan Yardım Var Mıdır?

(4/a) sigortalıları yönünden SGDP ödenmiş sürelerde sigortalılara iş kazası ve meslek hastalıkları sigortası yönünden yardım yapılmakta olup, bu süreler malullük, yaşlılık ve

ölüm sigortaları yönünden sigortalılık süresi sayılmamakta, primler toptan ödeme olarak iade edilmemekte ve hizmet birleştirilmesinde dikkate alınmamaktadır.


(4/b) sigortalıları yönünden SGDP ödenmiş süreler sigortalılık süresi sayılmamakta, primler toptan ödeme olarak iade edilmemekte ve hizmet birleştirilmesinde dikkate

alınmamaktadır.